De Puertoricaanse Tego Calderon leek op z’n best tijdens zijn recente reeks optredens door Zuid-Californië, zo houd de rapper zijn reputatie als rebelse top-Reggaeton rapper hoog. Dit deed hij door de pers af te snauwen – zoals het hem niet kon schelen dat hij media aandacht kreeg. Eveneens deed hij niet eens de moeite om de geruchten tegen te gaan die de ronde doen. Dat zijn zangcarrière, na drie jaar niets meer uitgebracht te hebben, in verval zou zijn.

Eerst kwam Calderon na een optreden in een reggaeton show niet backstage opdagen voor de verwachtte interviews met de Spaanse televisie. Dan deed hij hetzelfde met de Engelstalige pers, door gewoon weg te wandelen van een televisiecrew. Door deze laatste act haalde hij het laatavondnieuws op Fox en UPN. Calderon besliste dat het de moeite niet was om 15 minuten te wachten op, weer een confirmatie met de media, dat hij de meest gerespecteerde artiest in het reggaeton milieu was.

De anticlimax ontstond toen een aangekondigde reporter de volgende ochtend aankwam en de rapper de deur van zijn modeste vlieghaven hotelsuite opende. Niet gemeen noch vulgair, excuseerde hij zich voor zijn nog onopgemaakte bed.
“De reden waarom een deel van de mensen een (negatief) beeld van me maakten kwam doordat men mijn eigenwijze stijl van zaken en mijn manier van men bezit te verdedigen niet volledig begrijpt, Ik ben wat ik ben en ik ben waarvoor ik sta,” zei hij in het Spaans met een sterk Puertoricaans accent. “Ik zeg wat ik maar wil, ik doe geen zaken op een normale manier. Maar als je me respecteert, dan respecteer ik jou ook”.

En hij heeft het respect afgedwongen van de Engelssprekende Hip-Hop acteurs. Dit door te performen als gast in nummers van 50 Cent, Wyclef Jean en in een remix van Fat Joe’s “Lean Back”.

Maar de eigenwijze manier van zaken doen zal de zanger nog duur komen te staan. Hij heeft miljoenencontracten afgewezen door niet te tekenen met een grote label om zo zijn muziek onder eigen controle te houden, bij zijn eigen label, Jiggiri Records, wereldwijd uitgebracht door Atlantic. (Zijn volgende studio album zou normaal in de lente uitkomen). En eerder dit jaar heeft hij geweigerd voor tv-spots met P. Diddy’s kledingslijn, omdat er gemeld werd dat de firma sweatshops gebruikte in Centraal Amerika.

Van het begin was Calderon, 34, een eerder teruggetrokken bekendheid. Zijn roots liggen in de Latino Hip-Hop trends van de jaren 80, hij hoorde reggaeton niet eens graag toen deze opdook uit de Puertoricaanse onderwereld in de jaren 1990.
“In het begin was er teveel caryaqueo in reggaeton” zei hij, een Spaans dialect gebruikend voor car-jacking. “Ze hebben gewoon liedjes gestolen van de Jamaicanen. En dit kon ik niet respecteren omdat er geen creativiteit inzat.”
Hij had het niet graag, tot hij probeerde te dansen, werd hij verslaafd aan reggaeton, dit gebeurde in een club die de naam Hollywood draagt in Old San Juan.

“De dans boeide me gewoon; het is zo sensueel,” zei hij, refererend naar de provocatieve beweging die "el perreo" genoemd word, “op z’n hondjes”. “ Ik heb de hele nacht gedanst en dacht ‘Geen wonder dat dit zo populair is. Ik moet aan reggaeton doen.’”

Zijn eerste reggaeton liedje was “Cosa Buena” (Iets goeds), uit 2001.
Calderon’s muziek kwam in vele compilaties voor, maar hij bracht echter maar één studio album uit in zijn 15-jarige carrière, “El Abayarde” uitgebracht in 2003. Eigenlijk een titel genomen van zijn bijnaam, een term dat gebruikt werd in Puerto Rico om een stekende mier en ondeugende kinderen te noemen. Het meest recente album dat hij uitbracht was “El Enemy de los Guasibiri”, een compilatie van oude nummers.

Geproduceerd door Elias de Leon, werd “Abayarde” snel een standaard feestplaat, net zoals “Pa’, Que Retozen”, “Guasa, Guase” en “Dominicana”. Maar ze zijn eigenlijk kritisch bewonderenswaardig voor het ongewone gebruik van authentieke Afro-Borinqueniaanse rythmes en de uitdagende thema’s gaande van drugs tot racisme, politieke corruptie en religie.

De album omvat wat Calderon acht het beste liedje ooit te zijn geschreven, “Loiza”. Genaamd naar zijn geboortedorp, een grotendeels Afro-Amerikaanse enclave buiten San Juan. Het liedje bestaat uit typisch Puertoricaanse rythmes om het dorp “beschamende verleden” te onderlijnen, waarin veel racisme ten opzichte van de nakomelingen van zwarte slaven te vinden is.

“Je ruilde je kettingen voor handboeken”, schrijft Calderon. Hij vertelde eerder dit jaar de Village Voice dat hij twee jaar in de gevangenis had doorgebracht voor gewapende overvallen, echter was dit, voor hij roem vond.

Het liedje is bedoeld voor het berispen dat zwarten beschouwd worden als “tweede klasse Latino’s”, zei Calderon. Tegelijk is dit een zwaar besproken thema in Latijns-Amerika. Zelf zijn mede Afro-Latino’s willen erover horen, zei de liedjesschrijver.

“Het is één van mijn meest diepgaande liedjes, maar niet het publieks favoriete”, vertelde hij met een afkeurende toon. “Jongeren zijn gewoon ongeïnteresseerd. Ik denk niet eens dat ze begrijpen waarover ik het heb. Ze willen gewoon dansen en gelukkig zijn. En dat is het probleem met zwarten in onze buurten. We zijn immuun aan mishandelingen”.

Als een genre, moet reggaeton zich blijven richten naar echte problemen dat mensen ondervinden in hun families, hun buurten en werkomgevingen. Zegt de artiest, zelf een bewonderaar van de overleden Afro-Puertoricaanse salsa ster Ismael Rivera. Zoals salsa, dreigt het zijn echte publiek te verliezen, naargelang het aan succes wint en zo de echte roots kwijtgeraakt.

Calderon’s toekomst hangt enorm af van het succes dat zijn volgende album zal hebben. Sommigen zeggen dat de tijd tussen de twee albums hem veel heeft gekost.
Maar voor waarzeggingen over zijn val, kondigt Calderon zijn nieuwe CD aan en waarschuwt dat hij niet onderschat zou moeten worden.
“Alle ogen zijn op mij gericht”, zegt hij. “Mensen zijn aan het twijfelen. ‘Tego is uitgeblust. Tego is weg’. Iedereen wilt ooit worden en zijn waar en wat ik ooit was. Dat is zo: Step a side so I can take your place, zoals het liedje zegt, Quitate tu pa ponerme yo …

“Maar ik ga hen dat plezier niet geven”.

Door Augustin Gurza, Los Angeles Times, (vrij vertaald door Jonathan Moussi)